تبليغاتX
پرووشه
proosha
 

دۆخی تراژیك، مرۆڤی تراژیك

Tragic situation, tragic human

رژێمی ئێستای ئێران رژێمێكی ناوه‌ختی مێژووییه‌، كه‌ له‌گه‌ڵ هه‌موو پرنسیپه‌كانی سه‌رده‌م ناكۆكی قووڵی هه‌یه‌ ‌و پووچی ئه‌م رژێمه‌ ‌به‌ هه‌موو گه‌لانی جیهان پیشان ده‌دات. ئه‌م رژیمه‌ ته‌نیا له‌ خه‌یاڵی خۆیدا بڕوای به‌ خۆی هه‌یه‌ ‌و داوا له‌ دنیاش ده‌كات که‌ ئه‌م خه‌یاڵه‌ قه‌بوڵ بكه‌ن. ئه‌م رژێمه‌ ئه‌گه‌ر به‌ڕاستی بڕوای به‌ سروشتی خۆی هه‌با، ئیتر هانای بۆ ریاكاری ‌و سه‌فسه‌ته‌ نه‌ده‌برد. ئه‌م رژیمه‌ كۆمیدی نه‌زمێكی جیهانییه‌ كه‌ قاره‌مانه‌کانی مردوون. مێژوو ره‌سه‌نه‌ ‌و كاتێ‌ كه‌ فۆرماسۆنێكی رزیو به‌ره‌و گۆڕ ده‌بات، چه‌ندین قوناغ تێپه‌ڕ ده‌كات. دوا قۆناغی ژیانی فۆرماسیۆنێكی جیهانی ــ مێژوویی، قۆناغێکی كومێدییه‌. خودایانی یۆنان كه‌ پێشتر له‌ تراژێدی پرۆمته‌دا به ‌سه‌ختی بریندار کرابوون، ده‌بوو جارێكی تر به‌ مه‌رگێكی كومیك بمرن. بۆچی ره‌وتی مێژوو وایه‌؟ بۆ‌وه‌ی‌ مرۆڤ بتوانێ‌ به‌ شادییه‌وه‌ ماڵاوایی له‌ رابردووی خۆی بكات. ئێمه‌ وه‌ها چاره‌نووسێکی‌ مێژوویی‌ كومیك به‌ مافی ده‌سه‌ڵاتدارانی سیاسی ئێران ده‌زانین...


ادامه مطلب
|+| نوشته شده توسط هادی محه‌مه‌دی در  |
 
 

      The waste land

 April is thy cruelest month, breeding

Lilacs out of the dead land, mixing

Memory and desire, stirring

Dull roots with spring rain

 

ئاڤریل غه‌دارترین مانگه،‌

له‌ خاکی مردوو یاس و سۆسه‌ن ده‌ڕوێنێ

خه‌ون و یادگاری تێکده‌ڕژێنێ

به‌ رێژنه‌ی بارانی به‌هاری

ریشه‌ی ته‌زیو ده‌بزوێنێ.

ئلیۆت به‌مجۆره‌ به‌شێوه‌ی ئێجگار شاز و هونه‌رمه‌ندانه،‌‌ شێعری "واری وێران"‌ ده‌ست پێده‌کات؛ به‌چه‌شنێک که‌ مرۆڤ بڕوا ده‌کات که‌ ده‌کرێ چاو له‌ چاوی وه‌رزه‌کان ببڕێ و له‌گه‌ڵ زه‌مین، دره‌خت و باران بدوێ. شاعیر به‌‌ ساکاری له‌ئاست وه‌رزه‌کان ده‌وه‌ستێ و دیمه‌نی سروشت و دیارده‌کان به‌ جوانی ده‌نه‌خشێنێ...


ادامه مطلب
|+| نوشته شده توسط هادی محه‌مه‌دی در  |
 پووڵ

پــــــــــــــــــــــــــــــــــوڵ

The money

karl marx

هه‌رچه‌نده‌ ده‌سه‌ڵاتى پاره‌ى من زیاتر بێت، من به‌هێزترم. له‌ راستیدا خه‌سڵه‌ت و تایبه‌تمه‌ندییه‌کانى پووڵ، خه‌سڵه‌ت و تایبه‌تمه‌ندى خاوه‌ن پووڵ، یانى من، پێکدێنێ. که‌وابوو هێز و تواناى من قه‌ت به‌هۆى بوونى سه‌ربه‌خۆ و تاکێتى منه‌وه‌ دیارى ناکرێت. من دزێوم، به‌ڵام ده‌توانم جوانترین ژن به‌ده‌ست بێنم که‌وابوو من دزێو نیم، چونکه‌ پووڵ دزێوى و ناشیرینی من ده‌سڕێته‌وه‌. وه‌ک تاکێک شه‌ل و شه‌وێقم، به‌ڵام پاره‌ قاچ و پێم بۆ فه‌راهه‌م ده‌کات، که‌وابوو من لاواز نیم. من که‌سێکى شه‌ڕانى و خراپکار، نامرۆڤ و فریوکار، گه‌مژه‌ و بێ ئه‌خلاقم، به‌ڵام پووڵ رێز و حورمه‌تى هه‌یه‌ و، که‌ من پووڵدار بم، خاوه‌ن رێز و پرستیژم. پووڵ چاکترین شته‌، که‌وبوو خاوه‌ن پووڵێش پیاوچاکه‌. هه‌روه‌ها پووڵ په‌ستى من داده‌پۆشێ و له‌ کێشه‌ى فریوکاری رزگارم ده‌کات، که‌وابوو خه‌ڵک پێیوایه‌ که‌ من که‌سێکى چاک و پاک و دروست کارم. من که‌سێکى ناکارامه‌ و بێ فکرم، به‌ڵام ئه‌گه‌ر پووڵ بیر و ئه‌ندێشه‌ى هه‌قیقى هه‌موو شتێکه‌، که‌وابوو خاوه‌ن پووڵ که‌سێکى ژیر و خاوه‌نبیره‌! هه‌روه‌ها ئه‌و ده‌توانێ که‌سانى ئازا بۆ خۆى بکڕێ، یانى به‌ سه‌پاندنى ده‌سه‌ڵاتى پاره‌ به‌سه‌ر که‌سانى ئازادا له‌ وان ئازاتر ده‌رده‌که‌وێ! من به‌هۆى پووڵ ده‌توانم هه‌ر شتێک ئاره‌زووم بێت به‌ده‌ستى بێنم. که‌وابوو من خاوه‌ن هه‌موو توانایه‌کى مرۆڤیم! یانى پاره‌ هه‌موو لاوازى و ناکارامه‌ییه‌کانى من ده‌شارێته‌وه‌ و هێز و توانام پێده‌به‌خشێ...


ادامه مطلب
|+| نوشته شده توسط هادی محه‌مه‌دی در  |
 

 

مانوێل کاستێڵز:

چاخی زانیاری: ئابووری، کۆمه‌ڵگه‌، کولتور

(The Rise of the network society) 

سەرەتا: پاش سەقامگیربوونى سیستمى بورژوازى، ئادام سمیت و دەیڤید ریکاردۆ، چییەتى و کارامەیى ئەم سیستمەیان راڤە کرد، پاشان کارڵ مارکس هۆکارى ناشیاوى و ناکارامەیى ئەم سیستمەى دەرخست، سەرەڕاى ئەمەش هێژمونی و دەسەڵاتى بورژوازى گەشەى کردوو پەرەى سەند و سەرتاسەرى دنیاى تەنییەوە. پێشبینییەکانى مارکس له‌مه‌ڕ پێکهاتنی کۆمه‌ڵگه‌ی سۆسیالیستی راست دەرنەچوون، دەسەڵاتى سەرمایەدارى هەروا درێژەى کێشا و، لەپاش بیرمەندانى قوتابخانەى فرانکفۆرت ئیتر دنیا که‌متر بیرمەندێکى بیرتیژى بەخۆیەوە بینى تا دۆخى سەردەم بەقووڵى شروڤە بکات. هەموو بیرمەندانى پۆستمودێرن چوونە نێو دەقەکان و خۆیان لە قەرەى کێشە سیاسى و کۆمەڵایەتییەکان نەدا، لەم نێوەشدا مناسباتى سەرمایەدارى بە ئاراستەیەکى جیاوازدا و بە ئامێرى ئه‌لکترۆنیک و به‌ رایەڵ و تۆڕى ئینتێرنێت و سەتەلایتەکان ئێجگار پەرەى گرت و پێکهاتەیەکى زۆر ئاڵۆزى پێکهێنا. هەتا دەرکەوتنى کتێبە بەناوبانگەکەى مانوێل کاستێڵز، چاخى زانیارى(1999)، بیرمەندان و کۆمەڵناسان دۆخى تازەیان به‌شێوه‌ی کۆنکرێت شرۆڤە نەکردبوو....


ادامه مطلب
|+| نوشته شده توسط هادی محه‌مه‌دی در  |
 

‌داستایوڤسکی و کوشتنی باوک

Dostoyevsky and father death

زیگمۆند فرۆید

و: هادی محه‌مه‌دی

ده‌توانین له‌ که‌سێتی هه‌راوی داستایۆڤسکی دا چوار ره‌هه‌ندی جیاواز لێک جیابکه‌ینه‌وه‌: هونه‌رمه‌ندی داهێنه‌ر، تاکی ده‌روونژاکاو، مه‌وعزه‌گه‌ر، ئاژاوه‌خواز. چۆن ده‌توانین ره‌هه‌نده‌ سه‌یره‌کانی ئه‌م که‌سێتییه‌ ئاڵۆزه‌ بناسین؟

به‌رچاوترین ره‌هه‌ندی که‌سێتی داستایۆڤسکی، ره‌هه‌ندی هونه‌رمه‌ندی داهێنه‌ره‌. له‌ راستیدا، داستایۆڤسکی شان له‌ شانی شیکسپێر ده‌دات. برایانی کارامازۆڤ به‌رزترین رۆمانێکه‌ که‌ تا ئێستا نووسراوه‌ و، بۆ نرخاندنی کوپله‌ی ناسراو به‌ "پشکنه‌ری مه‌زن" – که‌ له‌ ئه‌ده‌بیاتی جهان دا بێ وێنه‌یه‌- هه‌رچی بوترێ که‌مه‌. به‌داخه‌وه‌ که‌ ده‌روونشیکاری ناتوانێ شان له‌ شانی هونه‌رمه‌ندی داهێنه‌ر بدات.

به‌ڵام ده‌کرێ به‌ ئاسانی ره‌خنه‌ له‌ ره‌هه‌ندی مه‌وعزه‌گه‌ری که‌سێتی داستایۆڤسکی بگرین. ئه‌گه‌ر به‌م بیانوه‌ که‌ ته‌نیا که‌سێک ده‌توانێ به‌ به‌رزترین لووتکه‌ی ئه‌خلاق بگات که‌ خراپترین تاوانه‌کانی ئه‌نجام دابێت، بمانه‌وێ داستایۆڤسکی به‌ که‌سێکی به‌ ئه‌خلاق بزانین، حاشا له‌ شک و گومانی خۆمان ده‌که‌ین. که‌سێک پێبه‌ندی ئه‌خلاقه‌ که‌ کاتێ له‌ ده‌روونی خۆیدا هه‌ست به‌ خواستی گوناه ده‌کات، خۆی ده‌بوێرێ و به‌خێرایی له‌ ئاست‌ گوناه هه‌ڵوێست ده‌گرێ. ده‌توانین که‌سێک سه‌رزه‌نشت بکه‌ین که‌ به‌رده‌وام گوناه ده‌کات و پاشان له‌ کاتی په‌شیمانی دا باسی پێوه‌ره‌ ئه‌خلاقییه‌ به‌رزه‌کان ده‌کا و‌ به‌مجۆره‌ ئه‌نجامدانی هه‌موو کارێک بۆ خۆی ئاسان ده‌کات.

‌ هه‌ر لێره‌ دایه‌. داستایۆڤسکی شه‌قی له‌ به‌ختی خۆی داو له‌جیاتی ئه‌وه‌ که‌ مامۆستای مرۆڤ بێت و مرۆڤایه‌تی له‌ دیلی رزگار بکات، له‌گه‌ڵ که‌سانێک رێک که‌وت که‌ مرۆڤیان یه‌خسیر کردبوو. شارستانیه‌تی مرۆڤ له‌ داهاتوودا به‌ڵگه‌یه‌کی بۆ ستایشکردنی ئه‌و نییه‌. ره‌نگه‌ داستایۆڤسکی به‌هۆی ده‌روونژاکاوی، به‌ناچار به‌مجۆره‌ ناکام بووه‌. ئه‌و به‌هۆی زیره‌کی زۆر و مرۆڤدۆستی له‌ڕاده‌به‌ده‌ری، ده‌یتوانی له‌ ژیانی دا رێگایه‌کی جیاواز و په‌یامبه‌رئاسا‌ بگرێته‌به‌ر...


ادامه مطلب
|+| نوشته شده توسط هادی محه‌مه‌دی در  |
 

قوتابخانه‌ی فرانکفۆرت و ده‌روونشیکاری

(Frankfurt school and psychoanalysis)

مارتین جه‌ی

ئه‌گه‌ر ترس و کاولکاری(تاناتوس) سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌کی فاشیزم پێکدێنێ، عشق و خۆشه‌ویستی (ئیرۆس) ده‌رفه‌ت بۆ دێموکراسی ده‌ڕه‌خسێنێ.

"که‌سێتی ده‌سه‌ڵات خواز، ئادورنۆ/ هۆرکهایمێر"

له‌ ده‌یه‌ی 70ی سه‌ده‌ی بیسته‌مدا دژوار بوو له‌بوێری  ئه‌و تیۆریسازانه‌ تێبگه‌ی که‌ ده‌یانویست روانگه‌کانی مارکس و فرۆید پێوه‌ند بده‌ن. له‌م دواییانه‌دا به‌ په‌ره‌سه‌ندنی هۆگری خه‌ڵک به‌ ڤیلهێلم رایش و کاریگه‌ری به‌رفراوانی کتێبه‌که‌ی مارکوزه‌، ئیرۆس و شارستانیه‌ت، ئه‌م بۆچوونه‌ که‌ هه‌ر دوو بیرمه‌ند له‌ دوو دیدگای جیاوازه‌وه‌ باسی چه‌ند پرسێکی وه‌ک یه‌ک ده‌که‌ن، له‌نێوان زۆربه‌ی چه‌په‌کان دا گرنگی پێدراوه‌. نه‌سڵێک پێشتر له‌ هه‌ر دوو لای ئاتلانتیکه‌وه‌ گاڵته‌ به‌ وه‌ها بیرێک ده‌کرا. ئه‌گه‌رچی ترۆتێسکی هۆگری ده‌روونشیکاری بوو، به‌ڵام پاش 1923 ده‌نگی ئه‌و له‌ بلوکی کۆمۆنیزمی ئۆرتۆدوکس دا خنکێنرا، یانی هه‌ر ئه‌و کاته‌ که‌ رێبازی فرۆید و پێره‌وانی قه‌ده‌غه‌ کرا و ره‌فتاری پاولۆڤی [وه‌ک ده‌روونناسی شیاوی مارکسیزم-لێنینیزم] به‌ ره‌سمی ناسرا. له‌ نێو بزاڤی ده‌روونشیکاریش دا بیرمه‌ندانێک وه‌ک زیگفرید بێرن، ئۆتۆ فێنیشێل و پاڤێڵ فێدێرن لایه‌نگری پێوه‌نددانی دوو سیستمی مارکسی و فرۆیدی بوون به‌ڵام له‌م کاره‌دا سه‌رکه‌وتنێکی وایان به‌ده‌ست نه‌هێنا؛


ادامه مطلب
|+| نوشته شده توسط هادی محه‌مه‌دی در  |
 قوتابخانه‌ی بوداپێست

قوتابخانه‌ی بوداپێست

Budapest school

سامی نه‌عیر

و: هادی محه‌مه‌دی

 

ئه‌م وتاره‌ وه‌رگێڕدراوی بابه‌تێكه‌ كه‌ سامی نه‌عیر (Sami Nair) بیرمه‌ندی هاوچه‌رخی فه‌رانسی به‌ مه‌به‌ستی ناساندنی قوتابخانه‌ی بوداپێست بۆ (Dictionare critique du marxisme) نووسیویه‌. ئه‌م فه‌رهه‌نگه‌ به‌ هاوكاری 85 كه‌س له‌ مامۆستایانی ناوداری فه‌لسه‌فه‌ و زانستی مرۆڤی نووسراوه‌ و بێگومان یه‌كێ‌ له‌ گرنگترین ‌و بڕواپێكراوترین سه‌رچاوه‌ی زانستی ‌و ئاكادمیكه‌ كه‌ ماركسیزم ده‌ناسێنێ ‌و ده‌ینرخێنێ.

 


ادامه مطلب
|+| نوشته شده توسط هادی محه‌مه‌دی در  |
 

رۆشنگه‌رى چییه‌؟

What is Enlightenment

 ئیمانوێل کانت

بزاڤی فه‌لسه‌فه‌ی رۆشنگه‌ری نزیکه‌ی 300 ساڵ پێش ئێستا له‌ ئوروپا ده‌ستی پێکرد و  کولتور و داب و نه‌ریته کۆنی له‌به‌ر یه‌ک هه‌ڵوه‌شاند و‌ بناغه‌ی فه‌رهه‌نگ و ئه‌قڵانیه‌تی مۆدێرنی دامه‌زراند، به‌ڵام گه‌لانی رۆژهه‌ڵاتی ناڤین هێشتا له‌ دۆخی ره‌ش و سیخناخی دۆگماتیزم و تاریک ئه‌ندێشی دان، هێشتا فه‌رهه‌نگی ئه‌م ده‌ڤه‌ره‌ به‌ چه‌مک و بنه‌مای دین و ئه‌فسانه‌ و ترس و تابو سیخناخه‌ و بیر و ئه‌ندێشه‌ی خه‌ڵکی ئه‌م ده‌ڤه‌ره‌ی زنجیر کردووه. ‌ده‌وڵه‌تانی ئه‌م هه‌رێمه‌ هێشتا به مێتۆ‌دی سه‌ره‌ڕۆیی و دیسپۆتیزم حکومه‌ت ده‌که‌ن و ده‌سه‌ڵاتێکی تۆتالیتێری تۆخ و تاریک و پڕ له‌ زه‌بر و زه‌نگ به‌ڕێوه‌ ده‌به‌ن. بێگومان بۆوه‌ی جڤاتانی رۆژهه‌ڵاتی ناڤین‌ رنێسانسێکی کولتوری و مه‌عریفی پێکبێنن، پێویسته‌ هه‌موو تاکه‌کان به‌ رۆشنگه‌ری بگه‌ن و به‌ هێزی ئه‌قڵ و تێگه‌یشتنی خۆیان بوێرانه‌ هه‌موو فاکت و دیارده‌کان بنرخێنن؛ نرخاندنێکی دیالکتیکی هێگلی، که‌ لایه‌نه‌ باشه‌کان وه‌رده‌گرێ، لایه‌نی چه‌وت و دزێو ده‌سڕێته‌وه‌ و به‌ سه‌نتێز و دۆخێکی ته‌با و شیاو ده‌گات...

 

 


ادامه مطلب
|+| نوشته شده توسط هادی محه‌مه‌دی در  |
 

ده‌وڵه‌ت، دیموكراسی‌، كۆمه‌ڵی‌ مه‌ده‌نی‌

State, democracy, civil socity

هادی‌ محه‌مه‌دی‌

گرامشی‌ به‌هۆی‌ فه‌وتانی‌ كۆمه‌ڵی‌ مه‌ده‌نی‌ له‌ لایه‌ن فاشیسته‌كانه‌وه‌، یه‌كه‌م ماركسیست بوو تێگه‌یشت كه‌ نابێ‌ چه‌په‌كان كۆمه‌ڵی‌ مه‌ده‌نی‌ به‌ چه‌مكی‌ "بورژوایی‌" چه‌واشه‌ بكه‌ن. به‌ڵكوو ده‌بێ‌ داكۆكی‌ لێبكه‌ن ‌و گه‌شه‌ی‌ پیبده‌ن. ئه‌و هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای‌ ده‌یه‌ی‌ 1930 دا پێشبینی‌ ئه‌وه‌ی‌ كرد كه‌ ناكرێ‌ دیكتاتۆری‌ پرۆلیتاریا جێگای‌ فاشیزم بگرێته‌وه‌، له‌ وه‌ها دۆخێكدا دیكتاتۆری‌ پرولیتاریا كۆمه‌ڵی‌ مه‌ده‌نی‌ قووت ده‌دات.

سه‌ره‌ڕای‌ جیاوازی‌ ئه‌ندێشه‌كانی‌ هێگل، ماركس ‌و گرامشی‌، ئه‌وان توانیان له‌ چه‌مكی‌ كۆمه‌ڵی‌ مه‌ده‌نی‌ دا نه‌ریتێ‌ بخولقێنن كه‌ جێگای‌ نه‌ریتی‌ لیبراڵی‌ بگرێته‌وه‌. ئه‌وان پرسی‌ لێبراڵی‌ كه‌ كۆمه‌ڵی‌ مه‌ده‌نی‌ به‌ هه‌رێمی‌ تاكگه‌رایی‌، خاوه‌نداریتی‌ ‌و بازاڕ ده‌زانێ‌، ره‌ت ده‌كه‌نه‌وه‌ ‌و ده‌ڵێن ده‌بێ‌ هه‌رێمی‌ كۆمه‌ڵی‌ مه‌ده‌نی‌ رێك بخرێت ‌و گه‌شه‌ بكا و به‌هۆی‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ گشتی‌ و به‌شێوه‌ی‌ ئه‌قڵانی‌ رێبه‌ری‌ بكرێت...

 


ادامه مطلب
|+| نوشته شده توسط هادی محه‌مه‌دی در  |
 

فه‌لسه‌فه‌ و مێتۆد

 The Philosophy and method

هادی‌ محه‌مه‌دی‌ 

ئادۆرنۆ له‌ كاتی‌ جه‌نگی‌ جیهانی‌ یه‌كه‌مدا، له‌گه‌ڵ دۆست ‌و هاوكاری‌ خۆی‌، ماكس هۆركهایمر، كتێبی‌ "دیالكتیكی‌ رۆشنگه‌ری‌" ده‌نووسێ‌، ئه‌م کتێبه‌‌ له‌گه‌ڵ پێشوازی‌ جیهانی به‌ره‌وڕوو بوو. ئه‌وان له‌ سه‌ره‌تای‌ ئه‌م كتێبه‌دا ده‌ڵێن: "ئامانجی‌ ئێمه‌ شیكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌م خاڵه‌ بوو كه‌ بۆچی‌ مرۆڤ له‌جیاتی‌ گه‌یشتن به‌ دۆخێكی‌ به‌ڕاستی‌ ئینسانی‌، زیاتر و زیاتر له‌ ناخی‌ وه‌حشیگه‌ری‌ دا نوقم ده‌بێ‌." ئادۆرنۆ ساڵی‌ 1949 گه‌ڕایه‌وه‌ فرانكفۆرت ‌و له‌ گرووپی‌ فه‌لسه‌فه‌ی‌ قوتابخانه‌ی‌ فرانكفۆرت ده‌ستی‌ به‌كار كرد، لێره‌دا به‌خێرایی‌ گه‌شایه‌وه‌ و ساڵی‌ 1958 بوو به‌ سه‌رۆكی‌ قوتابخانه‌كه‌ و چه‌ندین به‌رهه‌می‌ دیكه‌ی‌ بڵاوكرده‌وه‌ كه‌ له‌وانه‌ ده‌كرێ‌ "دیالكتیكی‌ نگه‌تیڤ" ‌و "تیۆری‌ جوانیناسی‌"ناو ببه‌ین. ئادۆرنۆ به‌ روانگه‌یه‌كی‌ قوڵ ‌و ره‌خنه‌گرانه‌ فه‌لسه‌فه‌ی‌ رۆژاوا ده‌نرخێنێ‌ ‌و هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای‌ چاخی‌ رۆشنگه‌ری‌ تا ئاشویتس ده‌خاته‌به‌ر تیشكی‌ ره‌خنه‌ ‌و تۆژینه‌وه‌. ئه‌و ده‌ڵێ: "له‌ دوای ئاشویتس شێعرنوسین وه‌حشیگه‌رییه‌ و هه‌موو كولتووری‌ مرۆڤ بێجگه‌ له‌ مشتێ‌ زبڵ هیچی‌ تر نییه‌!" ئه‌و پێی‌‌وایه‌ ده‌بێ‌ به‌ شێوه‌یه‌كی‌ قووڵتر له‌ مرۆڤ ‌و كۆمه‌ڵگه‌ بتۆژینه‌وه‌ و لایه‌نی‌ ده‌روونناسی‌ كۆمه‌ڵگه‌ به‌وردی‌ شیبكه‌ینه‌وه‌ ‌و بنه‌ماكانی‌ ئه‌خلاقی‌ نزم ‌و نگه‌تیڤ ‌و ‌وه‌حشیانه‌ بدۆزینه‌وه‌...‌


ادامه مطلب
|+| نوشته شده توسط هادی محه‌مه‌دی در  |
 
 
بالا